به گزارش شفافیت، طرح هوشمندسازی کارت‌های آزاد جایگاه‌های سوخت با هدف افزایش شفافیت، امکان رصد تراکنش‌ها و مقابله با سوءاستفاده‌های احتمالی در توزیع بنزین در حال اجراست. این طرح ابتدا به‌صورت آزمایشی در یکی از استان‌ها اجرا شد و اکنون به جایگاه‌های سوخت شهر تهران رسیده است.
بر اساس سازوکار این طرح، افراد هنگام سوخت‌گیری با کارت آزاد جایگاه، باید از کارت بانکی خود نیز استفاده کنند تا تراکنش سوخت‌گیری قابل شناسایی و پیگیری باشد. به این ترتیب، مشکل مشخص نبودن هویت مصرف‌کنندگان کارت‌های آزاد تا حد زیادی برطرف می‌شود.
در سال‌های اخیر، استفاده گسترده از کارت‌های آزاد جایگاه و نامشخص بودن هویت افرادی که با این کارت‌ها سوخت‌گیری می‌کنند، نگرانی‌هایی درباره احتمال سوءاستفاده و قاچاق سوخت ایجاد کرده است. شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها می‌تواند امکان پایش دقیق‌تر مصرف را فراهم کند و به شناسایی استفاده‌کنندگان از این کارت‌ها کمک کند.
در این میان، پیشنهادهایی نیز برای انتقال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی مطرح شده است؛ راهکاری که لزوماً مسئله قاچاق سوخت را برطرف نمی‌کند و دولت نباید بدون بررسی دقیق، اجرای آن را بپذیرد. همان‌طور که امکان انتقال کارت‌های سوخت به مناطق مرزی وجود دارد، کارت‌های بانکی نیز می‌توانند به این مناطق منتقل شوند؛ بنابراین، صرف انتقال سهمیه به کارت بانکی، الزاماً مانع قاچاق نخواهد شد. علاوه بر این، چنین تغییری ممکن است نگرانی‌ها و چالش‌های دیگری، از جمله در زمینه امنیت اطلاعات و حفاظت از داده‌های کاربران، به همراه داشته باشد.
از همین رو، باید میان انتقال سهمیه سوخت به کارت‌های بانکی و هوشمندسازی کارت‌های آزاد جایگاه تفاوت قائل شد. در روش دوم، بدون تغییر اساسی در سازوکار تخصیص سهمیه، امکان شناسایی و رصد تراکنش‌های سوخت‌گیری فراهم می‌شود. این رویکرد ضمن حفظ ساختار موجود، می‌تواند نظارت بر نحوه استفاده از کارت‌های آزاد را تقویت و زمینه سوءاستفاده‌های احتمالی را محدود کند.
بر اساس آمارهایی که پیش‌تر مطرح شده بود، حدود ۵۰ تا ۵۵ درصد سوخت‌گیری کشور با کارت‌های آزاد جایگاه انجام می‌شد؛ سهمی که طبق برخی گزارش‌های اخیر افزایش نیز یافته است. استفاده نکردن بخشی از مردم از کارت سوخت شخصی و مراجعه به کارت آزاد جایگاه، ضرورت شفاف‌سازی در این حوزه را افزایش می‌دهد. زمانی که هویت استفاده‌کننده از کارت آزاد مشخص نباشد، بررسی دقیق الگوی مصرف و شناسایی موارد مشکوک نیز با محدودیت روبه‌رو خواهد شد.
در این شرایط، اقدام شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و مدیریت سامانه هوشمند سوخت برای شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت‌های آزاد، اقدامی مثبت و قابل دفاع ارزیابی می‌شود. اجرای این طرح می‌تواند امکان رصد دقیق‌تر سوخت‌گیری‌ها، شناسایی موارد غیرعادی و پیگیری تخلفات احتمالی را برای مسئولان فراهم کند.
با این حال، اثربخشی طرح به استمرار اجرا، کیفیت نظارت و استفاده صحیح از اطلاعات به‌دست‌آمده از تراکنش‌ها بستگی دارد. شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها به‌تنهایی قاچاق سوخت را از بین نمی‌برد، اما می‌تواند یکی از خلأهای نظارتی را برطرف کند و امکان سوءاستفاده از کارت‌های آزاد جایگاه را به حداقل برساند. هوشمندسازی کارت‌های آزاد جایگاه می‌تواند نقش مؤثری در افزایش شفافیت و تقویت نظارت بر توزیع بنزین ایفا کند./منبع:شانا
دیدگاهتان را بنویسید
دیدگاه ها