آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، مدرس خارج فقه و اصول حوزه و رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفت‌وگو با شفافیت با اشاره به جایگاه حوزه علمیه امام رضا(ع) اظهار کرد: این حوزه از حوزه‌های بنیادین و نهادینه انقلاب است و رهبر شهید همواره به حوزه‌های علمیه اهمیت و اهتمام ویژه‌ای داشته‌اند. امروز باید به نقش حوزه‌ها در جامعه بپردازیم، اینکه خنثی عمل نکنند و به‌ویژه در بخش بانوان، شاهد اثرگذاری بیشتر آن‌ها باشیم.
او با اشاره به پیشینه اثرگذار حوزه‌های علمیه گفت: حوزه‌ها در همه تاریخ و به‌خصوص در عصر حاضر، مطلع تحولات اجتماعی بوده‌اند. در انقلاب اسلامی نیز مبدأ و مطلع این انقلاب با شکوه بودند و در نزدیک به نیم قرن گذشته خدمات ارزشمندی ارائه کرده‌اند. شاید خود حوزه هم در این مسیر دچار تحول شد، به‌گونه‌ای که اگر پیشرفت‌های حوزه در ۴۰ تا ۵۰ سال اخیر را با گذشته مقایسه کنیم، گویی حوزه در این مدت به اندازه ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال متحول و پیشرفت کرده است.
رشاد با اشاره به نقش روحانیت در دفاع مقدس یادآور شد: امام راحل خود دانش‌آموخته حوزه بود؛ یک شخصیت حوزوی. بسیاری از شهدا نیز در حوادث مختلف و در جنگ هشت‌ساله از همین قشر بودند. طبق آمار بنیاد شهید، نسبت شهدای روحانی و وابستگان به علما و روحانیون در قیاس با سایر اقشار اجتماعی، ۲۰ برابر بوده است. در همین حوزه علمیه امام رضا (ع)، ۱۲۰ شهید تقدیم شده و اینجا در واقع دارالشهدای حوزه پایتخت است.
رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار کرد: حوزه در جریانات و تحولات حضور دارد و قطعاً خنثی نیست. اصولاً بی‌طرفی و بی‌تفاوتی با هویت و طبیعت حوزه نمی‌سازد، چون جوهر حوزه اجتهاد است و قله علوم حوزوی، اجتهاد. اجتهاد یعنی نوآوری، تحول، نظریه‌پردازی و پاسخگویی به نیازهای روز و مباحث تازه. اجتهاد اصولاً دستگاهی برای فهم و بیان مسائل مستحدثه و نوپدید است. لذا حوزه ذاتاً نمی‌تواند بی‌تفاوت باشد. اگر حوزه‌ای بی‌تفاوت باشد، به تعبیری حوزه نیست، چون از ذات و هویت خود فاصله گرفته است. اگر قله حوزه، اجتهاد نوآورانه معطوف به نیازها و گره‌های اجتماعی و سیاسی باشد و باید گره‌گشا و راهنما باشد، نمی‌تواند بی‌تفاوت بماند. من باور ندارم حوزه‌ای یافت شود که ساکت و راکد و آرام باشد.
او در ادامه درباره فعالیت حوزه علمیه خواهران گفت: یکی از دستاوردهای برجسته انقلاب اسلامی، پیدایش مدارس و حوزه‌های علمیه خواهران است. قبل از انقلاب در کل کشور، در حدی که حضور ذهن دارم، بیش از ۵ حجره برای خواهران نداشتیم اما الان حدود ۵۰۰ حوزه یا مدرسه علمیه برادران داریم و همین حدود را حوزه علمیه خواهران داریم. حوزه برادران ۱۲۰۰ سال پیشینه دارد و ۵۰۰ مدرسه و حوزه در ایران متعلق به آنهاست، درحالی که حوزه خواهران عملاً بعد از انقلاب تأسیس شد و همین مقدار مدرسه، واحد علمی، مؤسسه تخصصی و پژوهشکده ایجاد کرده است.
رشاد افزود: به لحاظ کمی و کیفی نیز در میان خواهران، افراد فاضل و صاحب‌نظر فراوان شده‌اند. در تاریخ بانوان، مجتهد، فیلسوف و مفسر داشتیم، مانند خانم اصفهانی که مفسر برجسته، فقیه و مجتهد بود. اما الان تعداد خانم‌هایی که به درجه اجتهاد رسیده‌اند، استاد فلسفه، فقه و کلام هستند و در حوزه‌های جدید فکری و علمی صاحب‌نظرند، بسیار بیشتر شده است. امروز حوزه علمیه خواهران در سطح کشور معادل حوزه برادران است؛ مرکز مدیریت مستقل دارد و در سطح استان‌ها نیز همین‌طور است. شاید در بعضی استان‌ها تعداد حوزه‌های خواهران بیشتر از برادران باشد. در تهران تقریباً برابر است؛ حدود ۷۰ حوزه، مدرسه یا مؤسسه حوزوی برادران و حدود ۷۰ حوزه و مؤسسه و مدرسه علمیه خواهران داریم.
مدرس خارج فقه و اصول حوزه در پاسخ به سؤالی درباره صرفه‌جویی در حوزه‌های علمیه اظهار کرد: اگر کسی شب هنگام به مدارس علمی سر بزند، می‌بیند که کمترین بهره‌برداری از انرژی و برق می‌شود و در حد ضرورت است. همین سقف را نگاه کنید، همه تکه‌تکه است و به جای چند لامپ، یک لامپ گذاشته‌اند. در بهره‌برداری از ظروف هم همین‌طور است، جز مواقعی که پذیرایی لازم است، از ظروف یک‌بار مصرف بهره‌برداری می‌شود. البته حوزه فقط نباید مثل یک نهاد دیگر رعایت کند، بلکه فراتر از آن باید احکام فقهی، اخلاقی، معنوی و سلوکی صرفه و صرفه‌جویی را بیان کند که می‌کند و این نقش مهمی است.
او درباره استفاده از نرم‌افزارها و فناوری‌های نوین گفت: من چون خودم هم طلبه‌ام و در حوزه عالی‌ترین سطح درس می‌دهم و چند دهه است استاد تمام دانشگاه هستم، تعصب یک‌جانبه ندارم و دارم یک واقعیت را عرض می‌کنم، قطعاً حوزه در استفاده از این امکانات جدید نسبت به دانشگاه پیش‌قدم بوده است. زمانی که مرکز تحقیقات اسلامی کامپیوتری نور در قم به ابتکار امام شهید تأسیس شد، در خیلی از دانشگاه‌ها یک دستگاه کامپیوتر وجود نداشت. آن زمان به جهت کاری که در زمان رییس‌جمهور وقت، هیاتی با مسئولیت خود بنده تشکیل شد تا از دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه گزارش تهیه شود، دانشگاهی‌ها تعجب کردند که حوزه چقدر از امکانات جدید رایانه‌ای استفاده می‌کند، درحالی که دانشگاه‌ها هنوز به آن مجهز نبودند.
رشاد ادامه داد: آقای جواد لاریجانی نقل کرد که کامپیوتر و اینترنت را ایشان به ایران آورد؛ ایشان توصیه و تشویق کرده بود که این اتفاق دارد می‌افتد و باید مدیریت شود. مرکز تحقیقات کامپیوتری اسلامی نور نیز توسط ایشان تأسیس شد و مؤسس ایشان بودند و هیات‌مدیره را تعیین می‌کردند. در نتیجه حوزه‌های علمیه بیش از دانشگاه‌ها و حتی پیش از آن‌ها از این امکانات استفاده می‌کنند. امروز آثار علمی که عمدتاً حوزوی هستند، در قالب دیجیتال منتشر می‌شوند یا در قالب نرم‌افزارها تولید شده‌اند، دسترسی‌ها افزایش یافته و از شیوه‌های مختلف فنی استفاده می‌شود. این عرصه فوق‌العاده وسیع و فنی است؛ لذا حوزه بیش از دانشگاه و پیش از آن در این جهت قدم گذاشته و فعالیت می‌کند.
انتهای پیام
دیدگاهتان را بنویسید
دیدگاه ها