به گزارش «نفت ما»، بازار خودرو از ابتدای هفته تحت تاثیر جهش دوباره قیمتها در بازارهای موازی، مسیر پرنوسانی را پشت سر گذاشت. افزایش نرخ دلار و ثبت رکوردهای تازه در بازار طلا، بار دیگر انتظارات تورمی را تقویت کرد و قیمت خودرو را در بخشهای مختلف بالا برد.
روز شنبه، عبور نرخ دلار از مرز ۲۲۱ هزار تومان و ثبت رکورد تاریخی طلا در کانال ۲۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، موج تازهای از افزایش قیمت را در بازار خودروبهراه انداخت. همزمان، اعلام ایرانخودرو و سایپا درباره افزایش قیمت مصرفکننده محصولات به دلیل رشد هزینههای مربوط به گواهی اسقاط نیز به یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر بازار تبدیل شد.
با این حال، بازار خودرودرروز بعد وارد فاز اصلاح شد و بیشتر خودروهای داخلی و مونتاژی، برخلاف روند افزایشی طلا و ارز، کاهش قیمت را تجربه کردند. این عقبنشینی اما کوتاهمدت بود و نتوانست رشد سنگین قیمتها در روزهای گذشته را بهطور کامل جبران کند.
با جهش دوباره نرخ دلار، روند اصلاحی بازار نیز متوقف شد و قیمت خودرو بار دیگر در مسیر صعود قرار گرفت. بر این اساس، قیمت خودرو امروز، دوشنبه ۱۶ شهریورماه ۱۴۰۵، در شرایطی اعلام شد که بازار پس از یک اصلاح کوتاهمدت، دوباره با افزایش قیمت مواجه شده است.
نوسانهای اخیر نشان میدهد بازار خودرو همچنان بیش از هر عامل دیگری به تحولات بازار ارز و طلا و همچنین متغیرهای سیاسی واکنش نشان میدهد. تا زمانیکه این عوامل به ثبات نرسند، چشمانداز آرامش پایدار در بازار خودرو نیز دور از دسترس خواهد بود.
رکورد۱۰۰ساله تورم
امیرحسن کاکایی، کارشناس خودرو و استاد دانشگاه، در گفتوگو با «نفت ما» درباره روند اخیر بازار خودرو اظهار کرد: «ما با یک فرایند کاهش ارزش ریال مواجه هستیم که به عوامل مختلفی وابسته است. اگر به تورم هشت سال گذشته نگاه کنیم، میانگین تورم در این دوره در محدوده ۴۰ درصد بوده که در ۶۰ سال گذشته بیسابقه است. سال گذشته این نرخ به حدود ۶۰ درصد رسید که باز هم در ۶۰ سال گذشته سابقه نداشت و امسال نیز ظاهراً به بالای ۸۰ درصد رسیده که به نظر میرسد در ۸۰ تا ۱۰۰ سال گذشته بیسابقه بوده باشد. مجموعه این عوامل در نهایت به شکلگیری یک شکاف طبقاتی منجر شده است.»
وی افزود: «اتفاقی که اکنون در بازار رخ داده، این است که نرخ دلار در عرض یک هفته از محدوده ۱۹۰ هزار تومان به بالای ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. این اتفاق نشان میدهد بازار ترسیده و نگرانیهایی نسبت به یک خبر یا تحولات آینده وجود دارد. به همین دلیل، آثار این نگرانی را در بازارهای مختلف مشاهده میکنیم و از آنجا که بازار خودرو از بازارهای دیگر داغتر است، واکنشهای آن بیشتر به چشم میآید.»
دور تند افزایش قیمت
کاکایی درباره افزایش قیمت خودروهای داخلی نیز گفت: «خودروسازان داخلی اخیراً به دلیل افزایش شدید تورم کشور با رشد قابل توجه هزینهها مواجه هستند. وقتی از تورم ۶۰ درصدی صحبت میکنیم، باید در نظر داشته باشیم که این تورم به صورت خطی به معنای افزایش حدود پنج درصدی هزینهها در هر ماه است. در چنین شرایطی، هزینه تولید در فاصله دو ماه میتواند حدود ۱۰ درصد افزایش پیدا کند.»
این استاد دانشگاه ادامه داد: «طبق قانون شورای رقابت، شرکتها میتوانند هر دو ماه یکبار قیمت محصولات خود را بهروزرسانی کنند. اگر این اتفاق رخ دهد، افزایش ۱۰ درصدی قیمت رقم قابل توجهی در هزینههای خودروسازان خواهد بود. به همین دلیل، اکنون شاهد هستیم که ایرانخودرو و پس از آن سایپا نسبت به سالهای قبل با سرعت بیشتری قیمت محصولات خود را اعلام و بهروزرسانی میکنند.»
لبریز شدن ظرفیت زیان
وی افزود: «عامل دیگر این است که خودروسازان در سالهای گذشته با زیان مواجه بودند، اما این زیان تا حدی قابل تحمل بود. اکنون زیان به سطحی رسیده که دیگر قابل تحمل نیست. بنابراین از یک طرف قیمت رسمی خودرو متناسب با تورم رسمی موجود افزایش پیدا میکند.»
کاکایی در عین حال تاکید کرد: «با وجود این، بازار کشش افزایش بیشتر قیمت را ندارد. برای نمونه، در مورد بعضی خودروهای وارداتی، خودرویی که واردکننده بهصورت رسمی عرضه میکند، گرانتر از همان خودرو در بازار آزاد است. همین وضعیت بهتدریج در مورد خودروهای کارخانهای نیز در حال شکلگیری است. وقتی خریدار وجود نداشته باشد، قیمت بازار به سقف خود میرسد و دیگر کشش افزایش بیشتر ندارد.»
وی تصریح کرد: «بنابراین تغییر قیمت خودروسازان در شرایط فعلی اثر معناداری بر افزایش قیمتها نخواهد داشت. اگر هم اثری ایجاد کند، احتمالاً ظرف دو سه روز یا نهایتاً یک هفته تخلیه میشود. مردم نباید تصور کنند هر افزایش قیمت کارخانهای الزاماً به افزایش پایدار قیمت خودرو در بازار منجر خواهد شد.»
تثبیت دلار در کانال جدید
این کارشناس بازار خودرو عامل اصلی جهشهای اخیر را کاهش ارزش ریال و نگرانی نسبت به آینده دانست و گفت: «عاملی که باعث میشود قیمتها به صورت جهشی بالا برود، کاهش ارزش ریال و نگرانی از آینده است. مسئله مهم این است که آیا نرخ فعلی ارز، برای مثال محدوده ۲۲۰ هزار تومان، ماندگار خواهد بود یا نه. متاسفانه این بار شرایط به گونهای است که به نظر میرسد افزایش اخیر نرخ ارز ممکن است ماندگار باشد و اگر این نرخ تثبیت شود، طبیعتاً اثر خود را بر قیمت خودرو نیز خواهد گذاشت.»
کاکایی ادامه داد: «رفتوبرگشتهای دو سه روزه یا یک هفتهای، بهخصوص در مورد خودروهای داخلی، اهمیت چندانی ندارند. حتی اگر در ظاهر قیمتها در سایتها تغییر کند، ممکن است معاملهای با آن قیمت انجام نشود. اما اگر به هر دلیلی این تصور شکل بگیرد که نرخ دلار قرار است در کانال بالای ۲۲۰ هزار تومان باقی بماند، اثر آن خیلی سریع در بازار خودرو دیده خواهد شد.»
وی درباره نحوه تصمیمگیری برای خرید خودرو نیز گفت: «من شخصاً در شرایطی که قیمتها به صورت جهشی بالا میروند، چند روز صبر میکنم، چون معمولاً بعد از جهشهای ناگهانی بخشی از قیمتها به جای قبلی خود برمیگردند. بنابراین بهتر است منتظر بمانیم تا اخبار و اطلاعات بعدی مشخص شود.»
دستکاری تعرفهها
این استاد دانشگاه در ادامه به موضوع تغییر احتمالی تعرفه واردات خودرو اشاره کرد و گفت: «نکته دیگری که مطرح شده، بحث تغییر تعرفه واردات خودرو از سوی دولت است. بر اساس اطلاعاتی که شنیدهام، قرار است درباره تعرفه خودروهای وارداتی تغییراتی ایجاد شود. برای خودروهای لوکس با حجم موتور بالای ۲۵۰۰ سیسی، تعرفه در حال حاضر بالای ۱۰۰ درصد است. اگر این تعرفه کاهش پیدا کند و مثلاً به ۱۰۰ درصد برسد، در واقع تعرفه کاهش یافته است و طبیعتاً باید انتظار داشت قیمت خودروهای بالای ۲۵۰۰ سیسی پایین بیاید.»
وی افزود: «از طرف دیگر، اگر تعرفه خودروهای وارداتی زیر ۲۰۰۰ سیسی افزایش پیدا کند، این بخش میتواند نگرانکننده باشد. با این حال، نکته مهم این است که هنوز هیچ تصمیم قطعی در این زمینه گرفته نشده و جلسات درباره آن ادامه دارد.»
کاکایی تاکید کرد: «در مورد خودروهای ایرانی، ۹۹ درصد احتمال دارد که تغییر قابل توجهی در قیمت پایه ناشی از تعرفهها مشاهده نکنیم. خیلیها این موضوع را به گونهای تحلیل میکنند که تغییر تعرفهها مستقیماً باعث افزایش قیمت خودروهای داخلی خواهد شد، در حالی که چنین نیست؛ چون بازار خودرو اساساً کشش افزایش بیشتر قیمت را ندارد.»
فاکتورهای نرسیده جنگ
وی در پاسخ به این پرسش که آیا افزایش قیمتهای اخیر ناشی از رشد قیمت مواد اولیه خودرو یا کمبود این مواد در بازار است؟ گفت: «ما یک تورم کلی داریم که در قیمتها خودش را نشان میدهد. با این حال، هنوز معتقدم اعداد و هزینههای ناشی از جنگ بهطور کامل وارد محاسبات رسمی نشده و خودروسازان همچنان اسناد و هزینههای مربوط به گذشته را ارائه میکنند.»
کاکایی ادامه داد: «البته احتمال دیگری هم وجود دارد و آن، ترس از آینده است. ممکن است فعالان بازار تصور کنند که قیمتها بهزودی باید بهروز شوند و به همین دلیل، پیشاپیش نسبت به افزایش قیمتها واکنش نشان دهند.»
وی افزود: «شخصاً معتقدم نتایج اقتصادی جنگ از مهرماه به بعد بیشتر خود را نشان خواهد داد، چون اعداد و هزینههایی که آن زمان ظاهر میشوند، بسیار بزرگتر از این حرفها هستند. البته اگر قیمت تمامشده بهشدت افزایش پیدا کند، ممکن است حتی تولید برخی خودروها نیز تحت تاثیر قرار بگیرد.»
حباب زیر پوست بازار
این کارشناس بازار خودرو در توضیح آثار افزایش هزینههای لجستیک گفت: «هزینه لجستیک نسبت به سال گذشته حدود ۱۰ برابر شده است. اگر پیش از این حدود ۱۰ درصد از هزینه کل یک خودرو مربوط به لجستیک بود، اکنون همین بخش میتواند به حدود ۴۰ درصد برسد. این رقم بسیار بزرگی است، اما هنوز این افزایش هزینه بهطور کامل در قیمتهای فعلی خودرو منعکس نشده است.»
کاکایی گفت: «اگر از نگاه آیندهنگر به بازار نگاه کنیم، میتوان گفت ممکن است طی ۱۵ روز تا یک ماه آینده بخشی از این اعداد و هزینهها خود را نشان دهند. با این حال، برخی افراد نیز پیشاپیش وارد بازار شدهاند؛ برای مثال، سرمایهگذارانی که میخواهند از این هیجانبرای فروش سریعتر خودرو و انتقال سرمایه خود به بازارهایی مانند طلا یا فعالیتهای دیگر استفاده کنند.»
وی افزود: «فعلاً فکر میکنم دلار در یک یا دو هفته آینده احتمالاً در محدوده ۲۲۰ هزار تومان تثبیت شود. بنابراین بخشی از اعداد و قیمتهای فعلی میتواند حباب داشته باشد و باید منتظر ماند. در شرایط فعلی هنوز نمیتوان با اطمینان گفت چه میزان از این افزایش قیمتها پایدار خواهد ماند.»
دیدگاه ها