گروه کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس:«قمپز در کردن» یکی از پرکاربردترین اصطلاحات زبان فارسی است؛ عبارتی که برای کسی به کار میرود که بیش از توان و عمل خود سخن میگوید، لاف میزند یا وعدههای بیاساس میدهد. اما کمتر کسی میداند این ضربالمثل، ریشهای تاریخی و نظامی دارد.
براساس مشهورترین روایت، در دوره جنگهای ایران و امپراتوری عثمانی، ارتش عثمانی از نوعی توپ به نام «قمپوز» یا «قمبز» استفاده میکرد. این توپ برخلاف توپهای معمولی، گلوله نداشت. درون لوله آن مقدار زیادی باروت و پارچههای فشرده قرار میدادند و پس از آتش زدن، صدایی بسیار مهیب تولید میشد.
این توپها معمولاً در مناطق کوهستانی مستقر میشدند تا انعکاس صدا، چند برابر شود. غرش سهمگین آن، فضای میدان نبرد را پر میکرد و گاهی سربازان ایرانی تصور میکردند با سلاحی ویرانگر روبهرو هستند. اما پس از مدتی روشن شد که این توپ، جز ایجاد سر و صدا، قدرت تخریبی چندانی ندارد.
با آشکار شدن این واقعیت، ترس اولیه از بین رفت و نقل شده است که سربازان ایرانی هنگام شنیدن صدای آن به یکدیگر میگفتند: «نترسید، قمپوز در کردند.» یعنی فقط صدای زیادی به راه انداختهاند و خطری در کار نیست.
به مرور زمان، واژه «قمپوز» در گفتار عامه به «قمپز» تغییر یافت و اصطلاح «قمپز در کردن» وارد زبان فارسی شد. از آن پس، این عبارت برای توصیف افرادی به کار رفت که هیاهوی فراوان به پا میکنند، اما در عمل دستاورد یا توانایی قابل توجهی ندارند.
دیدگاهتان را بنویسید
دیدگاه ها