به گزارش گروه گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، «دیتاک»، سوشاللیسنینگ فعال در حوزه پایش و تحلیل کسبوکارها در شبکههای اجتماعی، در گزارشی با عنوان «رفتار کاربران ایرانی در سایه جنگ و قطعی اینترنت»، به بررسی رفتار کاربران در اینستاگرام و سایر سکوهای اجتماعی پرداخته و در بخشی از این گزارش، میزان استفاده کاربران از فیلترشکن را بررسی کرده است.براساس این گزارش، از هر چهار کاربر ایرانی، سه نفر یعنی ۷۵ درصد از فیلترشکن استفاده میکنند؛ آماری که بازتاب گستردهای داشته و تصویری از فراگیری استفاده از فیلترشکن در میان کاربران ایرانی ارائه میدهد. با این حال، برای برداشت دقیقتر از این آمار، صرف اعلام تعداد افرادی که فیلترشکن دارند یا از آن استفاده میکنند کافی نیست و باید شاخصهایی مانند میزان استفاده، دفعات استفاده و سهم کاربران از کل جمعیت نیز در نظر گرفته شود.محمدمهدی حبیبی، کارشناس فضای مجازی، نیز با تأکید بر ضرورت دقت در نحوه ارائه این آمارها، معتقد است مسئله اصلی نه درست یا غلط بودن اصل آمار، بلکه تفسیری است که از آن ارائه میشود.وی درباره آمارهایی که از وجود فیلترشکن در میان ۸۰، ۸۶ یا ۹۰ درصد مردم حکایت دارد، میگوید این اعداد لزوماً غلط نیستند، اما در نحوه بیان و برداشتی که از آنها میشود، یک تحریف جزئی وجود دارد که میتواند گمراهکننده باشد.
حبیبی با استناد به آمار پژوهشگاه مرکز ملی فضای مجازی در مهرماه ۱۴۰۴ توضیح میدهد که حدود ۲۲.۸ درصد مردم اساساً از اینترنت استفاده نمیکنند. بنابراین، در تحلیل آمار فیلترشکن باید میان «کل جمعیت» و «کاربران اینترنت» تفاوت قائل شد تا سیاستگذاران دچار سوءبرداشت نشوند.وی اشاره میکند که اگر گفته میشود ۸۶ درصد فیلترشکن دارند، این رقم را نمیتوان بدون توضیح، معادل ۸۶ درصد کل مردم دانست.از سوی دیگر، به گفته این کارشناس، نصب یا داشتن فیلترشکن نیز به معنای استفاده مستمر از آن نیست. ممکن است کاربری فیلترشکن داشته باشد، اما فقط برای دسترسی به یک سرویس خاص، مثل چتجیپیتی یا جمینای، روزانه و برای مدت کوتاهی از آن استفاده کند و در باقی مواقع فیلترشکن او خاموش باشد.بر همین اساس، حبیبی معتقد است شاخص مهمتر از تعداد افرادی که فیلترشکن دارند، میزان و الگوی استفاده از آن است؛ چرا که ممکن است فیلترینگ باعث شود یک سکوی فیلترشده از بخش قابلتوجهی از سبد مصرف روزانه کاربران خارج شود، حتی اگر این کاربران همچنان فیلترشکن روی تلفن همراه خود داشته باشند.
وی برای روشن شدن این موضوع مثالی میزند و میگوید ممکن است فردی پیش از فیلترینگ روزانه هفت ساعت از یک سکو استفاده میکرد، اما پس از فیلترینگ، به دلیل دشواری دسترسی، میزان استفادهاش به یک ساعت کاهش یافته باشد. در هر دو حالت، این کاربر «فیلترشکن دارد»، اما نمیتوان گفت فیلترینگ هیچ اثری بر رفتار او نداشته است.از این منظر، داشتن فیلترشکن با عبور مؤثر از فیلترینگ یکسان نیست و این تفاوت باید در تحلیل آمار استفاده از فیلترشکن مورد توجه قرار گیرد. البته بیان این موضوع به معنای تأیید یا عدمتایید فیلترینگ نیست بلکه هدف، ارائه تصویری دقیقتر و مبتنی بر شواهد از رفتار کاربران است.از سوی دیگر، راهکار مدیریت فضای مجازی نیز نباید فقط به فیلترینگ محدود شود و لازم است همزمان توسعه سکوهای بومی، همکاری با سکوهای بینالمللی قانونپذیر و فراهم کردن دسترسی به برخی سکوهای خارجی از مسیرهای امن و ضابطهمند نیز دنبال شود.
دیدگاهتان را بنویسید
دیدگاه ها